Παραδοσιακές γειτονιές
Η πόλη μας είναι πλούσια σε παραδοσιακές
γειτονιές οι οποίες είναι κρυμμένες στα πολυάριθμα σοκάκια της. Οι λόγοι που
οδήγησαν στη σταδιακή παραμέληση αυτών των γειτονιών θα παρουσιαστούν στη
συνέχεια με σκοπό τη διαμόρφωση μιας διαφορετικής εικόνας της Αθήνας. Επικρατεί
η άποψη ότι η πόλη κάποιες δεκαετίες πριν ήταν πιο αρεστή στους κατοίκους της
και πιο ελκυστική στους επισκέπτες. Στόχος μας λοιπόν θα πρέπει να είναι η
ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η ανοικοδόμηση νέων γειτονίων
παραδοσιακού χαρακτήρα.
Στην έννοια της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς
περιλαμβάνονται παραδοσιακά κτίρια, οικιστικά σύνολα, παραδοσιακοί οικισμοί,
ιστορικά κέντρα πόλεων και γενικότερα τα στοιχεία του ανθρωπογενούς
περιβάλλοντος με ιδιαίτερη ιστορική, πολεοδομική, αρχιτεκτονική, λαογραφική,
κοινωνική και αισθητική φυσιογνωμία και αξία.Η προστασία και ανάδειξη της
αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί υποχρέωση της Ελληνικής πολιτείας, αφ’ ενός
στα πλαίσια του άρθρου 24 του Συντάγματος και αφ’ έτερου ως απόρροια διεθνών
υποχρεώσεων της χώρας τις οποίες έχει κυρώσει νομοθετικά το Ελληνικό κράτος
(όπως πχ η Σύμβαση της Γρανάδας).Το ΥΠΕΚΑ(Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και
Κλιματικής Αλλαγής) συνεισφέρει στο ζήτημα της προστασίας και διαχείρισης της
αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και στην εξειδικευμένη νομοθετική κάλυψη του
αντικειμένου, τόσο σε πολεοδομικό επίπεδο όσο και σε κτιριακό όπως στους
παραδοσιακούς οικισμούς, στα ιστορικά κέντρα πόλεων, στα διατηρητέα κτίρια,
καθώς και στην αποκατάσταση των ελευθέρων χώρων των παραδοσιακών οικισμών των
ιστορικών κέντρων πόλεων και των περιοχών ιδιαιτέρου πολεοδομικού
ενδιαφέροντος. Το Υπουργείο Πολιτισμού & Τουρισμού έχει επίσης την
αρμοδιότητα χαρακτηρισμού κτιρίων ως διατηρητέων και ειδικότερα ως «νεωτέρων
μνημείων» βάσει του Αρχαιολογικού Νόμου σε όλη την Επικράτεια. Κριτήρια για τον
χαρακτηρισμό κτιρίου ως διατηρητέου αποτελούν:
1. Αξιόλογα μορφολογικά και αρχιτεκτονικά
στοιχεία τα οποία προσδίδουν ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία στο κτίριο, το οποίο
μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και ιστορικότητας για την περιοχή στην
οποία βρίσκεται.
2. Λόγω θέσης. Το κτίριο μπορεί να
αποτελεί ενιαίο σύνολο με άλλα πλέον αξιόλογα κτίρια και να είναι απαραίτητη η
διατήρησή του λόγω κλίμακας ή ολοκλήρωσης ενός συνόλου π.χ. ενός μετώπου δρόμου
(κτίριο "συνοδείας").
●Αίτια παραμέλησης της παραδοσιακής
αρχιτεκτονικής
Η αρχιτεκτονική σαν τέχνη και επιστήμη
αλλάζει αλλά πάντα αποτυπώνει το στίγμα της εποχής της. Αλλάζει ο τρόπος που
“παράγεται”, επηρεάζεται περισσότερο από ποτέ από νέες συνθήκες και συνέργειες
και κατακλύζεται από πληροφορίες που διαρκώς εξειδικεύονται και επίσης
αλλάζουν. Νέα υλικά υποδεικνύουν νέους τρόπους δόμησης, «πράσινες παράμετροι»
διαμορφώνουν σκέψεις με πολλούς υποψιασμένους αποδέκτες και νέα λογισμικά
υπολογιστών υποστηρίζουν ανοίκειες αλλά συχνά δημοφιλείς μορφές. Η ίδια η
κοινωνία επίσης αλλάζει, καθώς μαζί με την οικονομική κρίση βιώνει κρίση αξιών,
προτύπων, συστημάτων διαχείρισης και αναζητεί μέσα από αμήχανες -προς το παρόν-
αξιολογήσεις να υιοθετήσει νέες προτάσεις. Το περιβάλλον δεν μας προσφέρει
πλέον δωρεάν τις παροχές του και η κλιματική αλλαγή θέτει όρους για την
αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής μας. Η πρόκληση της πράσινης ανάπτυξης
δημιουργεί ελπιδοφόρο πεδίο δράσης για τους αρχιτέκτονες, που καλούνται να
συνθέσουν ένα παζλ με επίκαιρους και καινοτόμους όρους. Οι πολλά υποσχόμενοι
νέοι κυρίως αρχιτέκτονες, καλούνται να ανανεώσουν τις παραστάσεις και να
διαχειριστούν δημιουργικά πληθώρα απρόσμενων προβληματισμών. Ένας άλλος παράγοντας
που συνέβαλλε στην σταδιακή παραμέληση των κτιρίων με παραδοσιακή αρχιτεκτονική
και την ανοικοδόμηση πολυκατοικιών είναι η αστικοποίηση. Μετά το τέλος του 2ου
Παγκοσμίου Πολέμου οι αγροτικές περιοχές ερημώθηκαν και οι κάτοικοι
μετακινήθηκαν προς τα αστικά κέντρα επιφέροντας μια μεγάλη αύξηση του πληθυσμού
τους. Αυτό είχε ως συνέπεια την ανάγκη για ανοικοδόμηση σπιτιών που θα χωρούσαν
όχι μόνο μια οικογένεια αλλά περισσότερες. Έτσι η λύση βρέθηκε στις πολυκατοικίες
οι οποίες αξιοποιούσαν τον χώρο καλύτερα στεγάζοντας περισσότερα άτομα.
